Erken Çocuklukta Öfke ve Sınır: Yasak mı, Rehberlik mi?

“Çocuğum çok öfkeli.”
Bu cümleyi son yıllarda daha sık duyuyoruz. Oysa erken çocukluk döneminde (2–6 yaş) öfke, bir problem değil; gelişimin doğal bir parçasıdır.
Bu yaş grubunda çocukların duygu düzenleme becerileri henüz olgunlaşmamıştır. Yoğun hayal kırıklıkları yaşarlar ama bu duyguları nasıl yöneteceklerini bilemezler. Öfke çoğu zaman bir mesajdır bize:
“Beni anla.”
“Zorlanıyorum.”
“Bekleyemiyorum.”
Peki bu noktada ne yapıyoruz? Yasak mı koyuyoruz, rehberlik mi ediyoruz?
Sınır koymak, çocuğu bastırmak değildir.
Sınır; güvenliktir, çerçevedir, istikrardır.
Ancak sınır şefkatle birleşmediğinde korku üretir; şefkatte sınırla desteklenmediğinde belirsizliğe neden olur.
Kısa bir örnek paylaşmak isterim.

Erken çocukluk döneminde bir çocuk, istediği oyuncağı alamadığında kendini yere atıyor ve vuruyor. Aile bu durumu “inat” ediyor şeklinde yorumluyor. Oysa mesele inat değildi, beklemeyi öğrenememekti. Küçük adımlarla sabretmeyi, duygusunu ifade etmeyi ve alternatif üretmeyi çalışıyoruz.
Bekleme süresini kum saatiyle somutlaştırıp, duygusunu kelimelere dökmesine yardımcı oluyoruz ve “Vurmak yerine öğretmenimden yardım isteyebilirim.” seçeneğini öğretiyoruz.
 Ardından krizler azalıyor. Çocuk değişmiyor; düzenleme becerisi gelişiyor.
Öfke anında çocuğumuzun ihtiyacı ceza değil, düzenlemedir.
“Çok kızdın.” diyebilmek…
“Ama vurmak yok.” diyerek net kalabilmek…
Ve ilişkiyi koparmadan sınırı koruyabilmek.
Erken çocuklukta asıl soru şudur:
Çocuğun davranışını mı durdurmak istiyoruz, yoksa gelişimini mi desteklemek?
Unutmayalım;
Şefkatle konulan net sınırlar, çocuğun karakterini inşa eder.
Yasak korku üretir, rehberlik güven.
Ve güven duyan çocuk, zamanla öfkesini yönetmeyi öğrenir.

Doç. Dr. İlknur Gençoğlu Yıldırım